Nietzsche gibi Kierkegaard da felsefi ya da psikolojik metinler yazmak üzere yola çıkmamıştır. O sadece insanın varoluşunu anlamak, çözmek, açığa çıkarmak istemiştir. Freud ve Nietzsche ile paylaştığı önemli bir gerçek vardır; her üçü de bilgilerinin temelini öncelikle aynı vakadan alırlar: kendileri. Freud'un Düşlerin Yorumu gibi ilerideki gelişmelere ışık tutan kitapları neredeyse bütünüyle kendi deneyimlerini ve rüyalarını temel almıştır; Fliess'e yazdığı yazıların çoğunda, uğraşıp sürekli analiz ettiği vakanın kendisi olduğunu belirtmiştir. Nietzsche'ye göre tüm düşünce sistemlerinin "tek dediği şudur: Bu, tüm yaşamı gösteren bir resimdir; ona bakın ve yaşamınızın anlamını öğrenin. Diğer taraftan sadece kendi yaşamınızı okuyun ve ondan anlayacağınız şey, evrensel yaşamın hiyeroglifi olsun."
Kierkegaard'ın psikoloji yönündeki gayretleri, bıkıp usanmadan cevap aradığı sorudan oluşan başlığın altında toplanabilir: "Birey haline nasıl gelebilirsiniz?" Birey, mantık sahasında Hegel'in engin mantıksal "mutlak bütün"ü tarafından, ekonomi sahasında kişinin gitgide daha da nesneleştirilmesiyle, ahlaki ve tinsel sahada ise zamanının yumuşak ve yavan dini tarafından yutulup gidiyordu. Avrupa hastaydı; dahası bilgi ve teknik açısından eksiklikler yüzünden değil tutku ve azim yokluğu yüzünden daha da hastalanacaktı. Kierkegaard "Spekülasyondan uzaklaşın, Sistem'den uzaklaşın," diyor, "gerçekliğe dönün!" çağrısında bulunuyordu. "Saf nesnellik" hedefinin imkânsız olduğunu düşünmekle kalmıyor, mümkün olsa bile bunun istenecek bir yanı olmadığına inanıyordu. Bir diğer açıdan ise bu ahlakdışıydı: birbirimizle ve dünyayla öyle iç içeyiz ki hakikati, onunla ilgilenmeksizin izlemekle yetinemeyiz. Tüm varoluşçular gibi o da ilgi (inter-est) terimini ciddiye alıyordu. Her soru "o Aynı Bir sorusu"dur; yani yaşayan ve kendi farkındalığı olan bireydir burada sözkonusu olan. Ve bizler işe orada duran insanla başlamazsak, tüm teknik hünerlerimizle birlikte, kendini sadece boşlukta değil kendi yıkımına giden bir ümitsizliğin içinde bulacak bir robot topluluğu ortaya çıkaracağız.
Rollo May - Varoluşun Keşfi
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder